Mehmet Başbuğ Kişisel Web Sitesi

ÇUVAŞ SANATI’NDA PRASKİ VİTTİ

Mehmet BAŞBUĞ

ÖZET
Bu makalede eski Türk boylarından, Çuvaşların resim sanatı ve Çuvaş sanatı içinde Türk kültür birliğine hizmet etmeyi yaşam biçimi haline getirmiş Praski Vitti’nin eserleri anlatılmıştır. Çuvaşlar İdil-Ural bölgesine gelen eski Türk kabilelerinin X-XVI. asırlarda karışmalarından meydana gelmiş eski bir Türk boyudur. Rus siyaseti İdil-Ural bölgesindeki Türklere nasıl uygulandıysa Çuvaşlar üzerine de aynen uygulanmıştır. Siyasi baskı ve yönetim biçiminin getirdiği farklı kültürler Çuvaş halk sanatını her zaman etkilemiştir. Çuvaş sanatçılar kendilerini özgürce ifade etme olanağını ancak SSCB’nin dağılma sürecinden sonra bulabilmişlerdir. Praski Vitti Çuvaş Resim Sanatı’na önemli eserler bırakmış bir halk ressamıdır. Resimlerini sadece Çuvaşistan’da değil Avrupa’nın çeşitli devletlerinde de sergileme olanağı bulmuştur. Sergilenen eserleri önemli uluslar arası etkinliklerde ödüller almıştır. Eserlerinde genellikle folklorik ve kültürel konulara ağırlık vermesi Çuvaş insanının yaşantısı konusunda insanları bilgilendirmektedir. Sanatçı çıktığı bu uzun yolda Çuvaş kültürüne ve değerlerine her zaman hizmet etmeyi bilmiş, Türk kültür yelpazesine farklı renkler kazandırmıştır.

ANAHTAR KELİMELER
Praski Vitti, Resim, Sanat, Çuvaş Kültürü.

ABSTRACT
In this essay, the art of drawing of the Cuvash's from old Turk tribes and Praski Vitti’s masterpieces through which he served the Turkish cultural union by art of Cuvash's and made this his way of living life, is told. Cuvashs is an old Turk tribe that originated from the mix of the Turk tribes settled to Idil-Ural region between X-XVIsth Centuries. Russian politician was implemented to the Cuvash’s the same as implemented to the Turks who were living in the area of Idil-Ural. Different culture which was brought by political oppression and form of management, affected Cuvash publics art. Cuvash artists found the chance to articulate themselves after the collapse of Soviet Union. Praski Vitti is a public artist, leaving important works of art to Cuvash art of painting. Not only he found chances to exhibit his arts in Cuvashistan, but also in the different countries in Europe. Exhibited arts got awards from important international competitions. In his works of art, giving importance to folkloric and cultural themes, inform people about the Cuvash publics life. Artist in this complicated way, always attended to Cuvash customs and traditions and he brought different worths to Turkish culture.

GİRİŞ
Rusya Federasyonu içinde özerk bir cumhuriyet olan, Türkçe konuşan, topluluklardan biri de Çuvaşistandır. Çuvaşistan Rusya Federasyonu’nun Avrupa kısmının merkezinde Volga nehrinin orta bölgesinde, çok önemli su ve karayolları üzerinde bulunmaktadır. Doğusunda Tataristan, kuzeyinde Mari Cumhuriyeti, batısında Rusya, güney batısında Maredova, güneyinde çember (Ulyanovsk) bulunmaktadır.

Çuvaşlar İdil-Ural bölgesine gelen eski Türk kabilelerinin X-XVI. asırlarda karışmalarından meydana gelmiş eski bir Türk boyudur. XV. yüzyıl’da Kazan Hanlığı’nın Rusların işgaline uğraması nedeniyle Rus hegomanyasına girmiş, Rus siyaseti İdil-Ural bölgesindeki Türklere nasıl uygulandıysa Çuvaşlar üzerine de aynen uygulanmıştır (Şimşek 1998).

En iyi arazileri ellerinden alınmış, dinleri değiştirilerek zorla Hıristiyanlaştırılması ve kendi kültürel değerleri değiştirilmek istenmesi üzerine Ruslarla Çuvaşlar arasında kanlı savaşlar yapılmıştır. Özellikle 1572-1584 yıllarında kanlı isyanlar sonucunda Ruslar Çuvaşlara ağır vergiler, yasaklar koymuş ve Çuvaş mallarını ve arazilerini Rus Ortodoks manastırlarına vermişlerdir (Şimşek, 1998).

Çuvaşların Stefan Razin’in köylü savaşlarına katılması sonucu artan Rus baskısı neticesinde büyük bir kısmı Hıristiyanlığı kabul etmek suretiyle bu baskılardan kurtulabilmişlerdir.

Çuvaşlar yinede boş durmamış 1774-1776 yıllarındaki Tatar ve Başkurt isyanlarına katılmışlardır. 1917 Ekim devriminden sonra 1920’de Çuvaş Muhtar Cumhuriyeti’ni kurmuşlardır. SSCB’nin yeniden yapılanması ve dağılmasından sonra 24 Ekim 1990 Tarihinde bağımsızlığını deklare eden Çuvaşistan, halen Rusya Federasyonu’na bağlı Özerk Cumhuriyet olarak tanınmaktadır. Kendisine özgü anayasası, parlamentosu, bayrağı ve milli marşı vardır. Başkenti Çeboksar, İdil (Volga) nehri kıyısında yer alan önemli kültür ve sanat şehridir. Bugün Çuvaşların, Çuvaşistan, Tataristan, Başkurdistan Özerk Cumhuriyetleri ile Ulganov Kuybisev, Seratov ve Sibirya’da yaşadıkları görülmektedir. Çuvaşlar her ne kadar Rusların baskısı ile bir kısmı Hıristiyanlaştırılmış ise de büyük bir kısmı eski Türklerin inanışı olan Şaman geleneklerine bağlı oldukları da muhakkaktır. Çünkü gerek Praski Vitti, gerekse diğer Çuvaş sanatçılarının ve edebiyatçılarının eserlerinde anlatılan temalar bunu kanıtlamaktadır.

ÇUVAŞ SANATI

Çuvaşların içinde bulunduğu psikolojik ortam onların kendi benliklerine bağlı kalmayı kamçıladığı, yerel ve yöresel değerlere sarılmayı gerekli kıldığı inancıyla bazı sanatçılar ve edebiyatçılar Çuvaş kahramanlık öykülerini ve destanlarını manzum eserlere dönüştürmeyi ve resimlemeyi düşlemişlerdir. Bu düşlerini gerçekleştirme gayesiyle Çuvaş sanatının yaygınlaşmasına katkıda bulunmuşlardır. Bunlardan XIX yüzyılın ikinci yarısında V.İ.Lebedev’in Çuvaş halkının şiirini ve yaşamını anlatan genç Çuvaş manzumeleri, İ.İvanov’un Çuvaş gelenek ve göreneklerini ele alan bir çalışması, İ.N.Jurki’nin kırsal yörelerdeki yaşamdan esinlenerek yazdığı kısa hikayeleri başlıca ürünlerdir. M.F.Federov’un yazdığı Arsuri (Akıl Ormanı) ise Çağdaş Çuvaş Edebiyatı’nın başlangıcı sayılmaktadır. 1905’te haftalık olarak yayınlanmaya başlayan Hyper (Haber) adlı ilk Çuvaşça gazete çevresine toplanan genç yazarlarla iki yıl kadar Çuvaş edebiyatının yayılmasına ve yerleşmesine katkıda bulunmuştur. Çarlık hükümeti 1907’de gazeteyi kapatmış ve Çuvaşça yayınları yasaklamıştır. Bununla birlikte 1911’de N.V.Vasilev Çuvaşça yedi şiir ve birkaç hikayeden oluşan antoloji, T.Kirilov, Efimov, Korenkov gibi yazarlarda kitaplarını yayımlamışlardır. Bu yazarlar Çuvaş edebiyatının en iyi ürünlerini vermeye çalışarak Çuvaş sanatına ve kültürüne katkıda bulunmayı sürdürmüşlerdir. 1917 Şubat Devrimi ile iktidara gelen Kerenskiy beş bin Çuvaşça kitabı imha ettirdiyse de kısa bir süre sonra Hyper Gazetesi yeniden yayınlanmaya başlamıştır. Bununla birlikte Kazan’da, Ufa’da başka gazetelerde yayın hayatına kazandırılmıştır (Leppert, 2002).

Devrimden sonra Kazan kentinde Çuvaş tiyatrosu kurulmuştur. Daha sonra Çuvaş Sanat Mektebi ve Akademisi kurularak Çuvaş Sanatının gelişmesine, sanatçılarının yetişmesine imkan tanınmıştır. Bugün Yüzlerce kütüphane, binin üzerinde klüp, müze ve tiyatro zengin Çuvaş kültürüne hizmet vermektedir (Şimşek, 1998).

ÇUVAŞ SANATI’NDA PRASKİ VİTTİ

Vitali Petroviç Petrov (Praski Vitti) Çuvaş Sanatının en tanınmış ressamlarından biridir. Çeboksar’ın Volga’ya bakan bir binasının onüçüncü katında büyük ve yüksek tavanlı atölyesi hınca hınç resim, desen, gravür, metal levhalar üzerine işlenmiş ve yüksek ısıdaki fırında pişirilmiş çalışmalarla doludur.

Kısa adı TÜRKSOY olan Türk Kültür ve Sanatları Ortak Yönetimi’nce düzenlenen “Türk Dünyası Ressamlar Buluşması” programı kapsamında 1999 yılında Bursa’da yapılan etkinlikte Çuvaşistan’ı temsil etmek için görevlendirilen Praski Vitti, üç hafta Türkiye’de resim yaparak TÜRKSOY’un koleksiyonuna yaptığı resimlerden bazılarını bağışlamıştır.
Vitali Petrovic Petrov (Praski Vitti) 17 Eylül 1936 yılında Çuvaşistan’ın Bernar Şehri’nin Elgazi köyünde doğmuştur. Çeboksar Ressamlık Mektebini bitirmiştir.

1955-1957 yılları arasında askerlik hizmetinde bulunduktan sonra sanatsal çalışmalarına ağırlık vererek Çuvaşistan Cumhuriyeti’nin 40. yılı dolayısıyla yaptığı ilk çalışmalarından “Volga Kıyısında” isimli eserini Çeboksari’de yaparak başarılı bir derece almıştır.

1961-1967 yılları S.Petersburg Endüstriyel Sanat Akademisi Dekoratif Sanatlar Bölümü’nde eğitim görmüştür. 1962 yılında başladığı Perm Bölgesi’nin kitap neşriyatınca yayınlanan kitapların illüstrasyonlarını yaparak, diğer Cumhuriyetlerde ve devletlerde düzenlenen kitap sergilerine katılmıştır. Bu sergilerde çeşitli başarı ödülleri almıştır.

A.Reşitov’un Belliy List (Beyaz Yaprak) yayınevi Moskova’da ve Leningrad’da faaliyette bulunan büyük yayınevlerindendir. Bu yayınevinin Sovyetler Birliği vatandaşı sanatçılar arasında düzenlediği yarışmada Praski Vitti en iyi derece ile 1964 yılında icazet (diploma) almıştır. Bu ödüllerden ilki yayınevince düzenlenen en iyi kitap düzenleme ödülüdür. Praski Vitti daha sonraki yıllarda da aralıksız devam eden çalışmalarıyla kazandığı ödül sayısını artırmıştır. Yine 1967 yılında Zapadvorova şehrinde faaliyet gösteren “Veter Mujectva” Güçlü Rüzgar Yayınevi’nce düzenlenen Sovyet sanatçılarına verilen büyük ödül Praski Vitti’ye verilmiştir.
1965’ten başlayarak 1972 yılına kadar “Ural Halkları Gençlik Teşkilatı” içerisinde yer alarak her türlü sanatsal ve kültürel etkinliklerle, SSCB’nin her tarafında Ural kültür ve sanatını tanıtan kitap sergileri, resim, dekoratif sanatlar, el sanatları sergileri gibi organizasyonlarda görev almıştır.

1967- 1971 yılları arasında Perm özerk bölgesinde kitap illüstrasyonları, Monumental ve dekoratif sanatlar alanında çok sayıda esere imza atarak oranın sanatı, sanatçılarını etkileyecek ve geliştirecek şekilde aralıksız olarak çalışmıştır. 1971 yılında SSCB Ressamlar Cemiyeti Üyeliği’ne kabul edilmiştir. 1972-1975 yılları arasında Tolyati şehri kültür ve sanat yöneticiliği görevlerinde bulunarak SSCB’nin muhtelif yerlerinde sanatsal, kültürel faaliyetler organize etmiştir. 1975- 1976 Sverdlovsk şehrinde devlet resim ve dekoratif sanatlar sergilerine iştirak etmiştir. Aynı yıl Sızran Şehir Sovyet’inde uygulanan anıtsal, dekoratif ve mozaik büyük boyutlu “Emeğin Dünyası” isimli çalışmanın gerçekleşmesinde bilir kişi tayin edilmiştir.

1978 yılında Soçi şehrinde düzenlenen SSCB sergilerine iştirak ederek bu sergilerde Çuvaşistan’ı temsil etmiştir. Sanayi, endüstri ve tarım ürünlerinin tanıtıldığı, Sovyetlerle ortak işbirliği olan ülkelerde düzenlenen uluslar arası fuar organizasyonlarında görev alarak sanat sergilerine katılmıştır. Yine Bulgaristan’da uluslar arası bir sergi organizasyonunda görev almıştır.

1979 yılında Macaristan Cumhuriyeti ressamları ile ortak düzenlenen sanayi, endüstri ve tarım ürünleri fuarlarına iştirak ederek kendi Cumhuriyetini temsil etmiştir. 1980 yılında SSCB Ressamlar Birliği’nin Monumental ve Dekoratif Sanatlar Şubesi’nin yönetimine tayin edilerek Leningrad’da görevlendirilmiştir. Leningrad’da bulunduğu süre içerisinde bir dizi grafiksel çalışmalar yapmıştır.

Praski Vitti, Linetsk şehrinde düzenlenen uluslar arası grup sergisine grafik ve resimleriyle katılmıştır. 1982’de Macaristan’da düzenlenen uluslar arası sergiye farklı çalışmalarından oluşan eserleriyle katılarak Çuvaş sanatını temsil ederek kendi yerel motiflerini içeren, kültürel değerlerini sergilemiştir. Bu sergi Macaristan’ın Budapeşte ve Keçkement şehirlerinde açılmıştır. Sergi Macarların eski mimarlığı ile Çuvaşların etnografik ve folklorik işlerinden meydana gelen eserlerinden oluşmaktadır. Sergideki asıl amaç Çuvaş ve Macar halklarının ortak tarihi ve ırki bağlarının kuvvetlenmesidir. Sergi, Altay ve Karakurum kazılarından çıkan bulguların incelenmesiyle oluşan verilerin, Don- İdil havzası kültürlerinin kaynağını oluşturduğu tezini araştıran Rus Türkologların araştırmalarını doğrulaması bakımından önemlidir (Karunovskaya, 1927).

1981 yılında “Benim Vatanım” isimli büyük boyutlu, anıtsal ve dekoratif duvar panosunu ki bu en başarılı çalışmalarından biri olarak kabul edilmektedir, kendi Cumhuriyetinin başkenti olan Çeboksar’ın spor kompleksine uygulamıştır. Ayrıca Praski Vitti Moskova’da geleneksel olarak düzenlenen uluslar arası Sovyet sergisine aynı isimli resmiyle katılmış ve büyük başarı elde etmiştir. Yüksek Sovyet Prezidyumu tarafından güzel sanatlar alanında yararlılık gösteren sanatçılara verilen “Sovyetler Birliği Ressamlık Nişanı”na 28 Mart 1983 yılında Praski Vitti layık görülmüştür. 1983 yılı sanatçı için oldukça verimli geçmiştir. Moskova’da düzenlenen Macar Sanatı, Sanatçıları ve Eğitimcileri Sempozyumu’nda triptik bir eser olan “Narspi” isimli Çuvaş destanının resimle yorumlanmasını konu alan eseriyle katılmıştır. Aynı yıl Çuvaşistan Ressamlar Birliği yönetim kurulu üyesi, daha sonrada başkanı olmuştur.

16 Eylül 1986 yılında sanatçının ellinci yaş günü dolayısıyla Çuvaşistan Cumhuriyeti Sovyet’i tarafından Çuvaş sanatına ve kültürüne hizmetlerinden dolayı kendisine “Üstün Hizmet Nişanı” verilmiştir. Praski Vitti günümüze kadar sayısız sergi ve organizasyona imza atmış, çok sayıda ödül kazanmıştır. Bu ödüllerden en önemlilerinden biride 2001 yılında İspanya’nın Barselona kentinde düzenlenen uluslar arası sanat bienalinde bedene, düşünceye ve duygulara hitap eden çalışmasıyla aldığı ödüldür. Sanatçı sosyolojik olayları gözlemlediği biçimde yorumlamayı ilke edinmiştir. Yine benzer konularından olan “Görüşme, Buluşma” konulu resimde (Resim 1) çeşmeden dönen genç kızın nişanlısı ile buluşmasını tasvir etmektedir. Resim genç Anadolu delikanlısının nişanlısı veya sözlüsüyle buluşmasını anımsatmaktadır. Aynı zamanda halk hikayelerindeki “Kerem ile Aslı”, “Ferhat ile Şirin”, “Leyla ile Mecnun” gibi öykülerin Çuvaş halk hikayelerindeki yansıması olarak izah edilebilir. Bu çalışma 1981 yılında Çeboksar spor kompleksine uyguladığı büyük boy duvar resminden alınmış bir detaydır. Praski Vitti yapmış olduğu bu resmi “Benim Vatanım” diye isimlendirmiştir. Sanatçı kendi vatanının bütün değerlerini eserinde yorumlamaya çalışmıştır.

Praski Vitti, “Aile Portresi” resminde kendi ailesini konu edinmiştir. Vitali ve Lida Petrov’un tuvalde yer alması, fonda aileyi bütünleyen temalara yer verilmesi, Çuvaş mimari elemanlarıyla bir bütünlüğe doğru izleyiciyi götürmektedir (Resim 2). Bir bakıma aile kavramının değerlerini beraber tasvir etmeye ve yorumlamaya çalışmıştır.
“Buluşma” ismini verdiği başka bir kompozisyondan alınan detayda (Resim 3), kadın ile erkeğin buluşması sevgi, kardeşlik ve beraberlik gibi duyguları çağrıştırmaktadır. Ayrıca dekoratif lekeler halinde boyadığı geometriksel şekillerinde vatan toprağının yeşermesini, hububatı, yer üstü ve yer altı zenginliklerini anlatmaya ve yorumlamaya çalışmıştır.

“Düğün” isimli çalışmasında (Resim 4) bir düğün merasimini anlatmaya çalışmıştır. Novoçeboksarsk şehrinin spor sarayına yapılmış büyük boyutlu duvar resminin bir detay alıntısı olarak yer verilen bu çalışma düğün merasimi sonrasında filizlenen aile sevgisi, müzik ve ziyafet teması ayrıca Türk mitolojisinin Asya tarzı bulgularından olan kilim motifleriyle süslenmiştir. Eser Çuvaş halkının kökleri hakkında bize fikir vermesi açısından önemli bir belge niteliğindedir. Vitti bu çalışması ile 1983 yılında Macaristan’da düzenlenen uluslararası sanat bienalinde Çuvaşistan’ı temsil ederek Çuvaş kültür ve sanatı hakkında Macarlar ve diğer Batılı bilim çevrelerini aydınlatmıştır (Trofimov, 1987).

1984 yılında Çuvaş halkına hizmet etmiş bilim ve sanat adamlarına yönelik bir dizi kompozisyonlara da imza atmıştır. Bu çalışmaları bugün Çuvaş müzelerinde sergilenmektedir. Eserler arasında yer alan kompozisyonlardan bazıları şunlardır;

İ.N. Ulyanov ilk Çuvaş çocuk mektebinin kurucusudur. Bu çalışmada (Resim 5) Ulyanov’un portresine ve fonunda da çocuklarla ilgili düzenlemelere yer vermiştir.

İ.Y.Yakovlev özellikle Çuvaşistan Cumhuriyeti’nde kabul edilen ilk yazı karakterini icat eden kişidir (Resim 6). Yazı ile beraber Çuvaş dilinde kullanılan işaretler, imla kuralları bu kişi tarafından yazılmıştır.

K.V. İvanov Çuvaş halk şairidir. Onun şiirleri ve güfteleri Çuvaş halk edebiyatının en iyi örneklerindendir (Resim 7). Çuvaş kültürünü Orta Asya Türk Mitolojisi’nde kullanılan bazı sembollerle birleştirerek Çuvaşların kökleri hakkında bir fikir vermek istemiş, Türklüklerini vurgulamaya çalışmıştır.

F.P.Pavlov bir müzisyendir (Resim 8). Çuvaş müziğinin en iyi ustalarından biri olarak kabul edilmektedir. Halk ezgilerini derleyerek çağdaş Çuvaş müziğinin doğmasına yönelik çalışmalar yapmıştır.

N.İ. Aşmarin onyedi ciltlik Çuvaşça-Rusça-Latince sözlüğünün yazarı ve yayımcısıdır (Resim 9). A.T. Mittov Çuvaşistan’ın tanınmış halk ressamıdır (Resim 10). M.Trubina Çuvaş ilk öğretmenlerdendir (Resim 11).

Bu çalışmaların yanı sıra “Bahar” (Resim 12), “Tarlada Çalışan Aile” (Resim 13), “Ekin Ekme” (Resim 14), “Gelin” (Resim 15), “Firar” (Resim 16), “Sevilmeyen Koca” (Resim 17), “Narspi’nin Ölümü” (Resim 18) gibi çalışmalar yapmıştır. Ayrıca “İnsan ve Bilim” (Resim 19), konulu mozaik pano için seçilen eskiz Perm Şehrinin Politeknik Enstitüsü’ne 1967 yılında uygulanmıştır. Praski Vitti sosyal içerikli konularının yanında ailevi konulara da yer vermiştir. “Aile Portresi” isimli çalışması (Resim 20) Vitali, Lida ve Natalya Petrova’yı bir arada gösteren ve sanatçının kendi koleksiyonunda bulunan çalışmasıdır. Sanatçı bu çalışmasında kendi ailesine olan sadakatini ve sevgisini dile getirmiştir. Ailesini Çuvaş kültür değerleriyle bütünleştirerek resimlemiştir. Çuvaş motiflerini anlatan diğer resimlerinde ise (Resim 21-22-23) Çuvaş halkının kültürel ve folklorik değerlerini anlatarak, genç nesillere kendi geçmiş kültürlerinin köklerini ifade etmeye çalışmıştır. Modern Dünyanın tüm teknolojik yeniliklerine rağmen Vitti, içinde yaşadığı toplum değerlerini aşkı, sevgiyi, saygıyı, çocukluk hikayelerini lirik bir anlatımla izleyicisiyle paylaşmıştır.

SONUÇ

Çuvaş sanatında önemli bir yere sahip olan ve yarım yüzyılı aşkın sanat yaşamıyla sayısızca esere imza atan Praski Vitti’nin eserlerinde görülen en önemli öğeler Türk Mitolojisi’ndeki belirgin mitlerdir. Bu mitler bütün Orta Asya, Sibirya, Yakutsk, İdil-Ural, Altay, Pazırık, Karakurum, Don Havzası gibi Türkçe konuşan topluluklarda sıkça görülen ve efsaneleşen, zaman zaman kutsallaşan değerlerdir.

Düğün isimli resminde belirginleşen ağaç motifi Yakut Türklerindeki hayat ağacını hatırlatmaktadır. Bu ağaç hayatiyeti, yükselmeyi, doğumu, türemeyi ve çoğalmayı temsil etmektedir (Ögel, 1998).

Ağacı aynı zamanda Türeyiş Destanı’nın Çuvaş sanatına yansıması olarak da düşünmek mümkündür. Kartal, geyik, kurt, at, güneş, ay, yıldız gibi mitleri dışavurumcu bir tavırla eserlerine yansıtmıştır. Bütün kullandığı benzer motifleri Türk Mitolojisi içinde görmek mümkündür (İvanov, 1954). Çuvaş kültür ve sanatının köklerini araştıran Praski Vitti gerek Rus, gerekse Macar Türkologların Altay ve Pazırık kurganlarında buldukları bulguların çevirilerinin yapılması ile ortaya çıkan eserleri incelemiştir. Bu bulgulardan hareketle kendi eserlerinde Çuvaş halkının kültürel değerlerini vurgulamaya çalışmıştır.

Bugün çoğunluğu Çuvaş müzelerinde bulunan eserlerinde ve Sibirya şehirlerindeki büyük boyutlu duvar mozaikleri, rölyefleri ve panolarındaki ana tema Çuvaş halk sanatı ve kültürü üzerinedir. Sanatçı kendi yerel motifleri ile Türk kültüründeki motifleri sentezleyerek yorumlamıştır. Praski Vitti, hayatı boyunca Geçmiş halk sanatından aldığı mitleri gelecek kuşaklara aktarmayı ve Çuvaş halkının kültürel değerlerini yansıtmayı amaç edinmiştir.

Praski Vitti’nin sanatı, Türk kültür tarihinin ve mitolojisinin değerlerinin çağdaş bir dille yorumlanmasıdır. Geçmiş nesillerin sosyal yapısını kendi yaşadığı zamana ve topluma izletme çabası içindeki sanatçı, yeni resimlerini genç nesillere günümüz sanat anlayışı içinde sunmaya devam etmektedir.

KAYNAKLAR

1.Büyük Larousse Ansiklopedik Sözlük, (1986) Milliyet Yayınları İstanbul.

2.EGOROV, A. (2001) Jizn Çeboksari i Çuvaşskaya Respublika İyulya.

3.İVANOV, S.V. (1954) Materialı Po İzobrazitelnomi İskustvu Naradov Sibiri Moskova, Rusya.

4.KARUNOVSKAYA, L.E. (1927) İz Altayskih Verovaniy i Obradov Svazannıh s Rebenkom,Sb. M A E, C. 6, Leningrad.

5.LEPPERT, R. (2002) Sanatta Anlamın Görüntüsü(Çeviri Türkmen, İ) İstanbul,Ayrıntı YayınlarıBirinci Baskı.

6.ÖGEL, B. (1998) Türk Mitolojisi, Ankara, Türk Tarih Kurumu Yayını, 1. Cilt.

7.ŞİMŞEK, A. (1998) Türk Dünyası, Ankara, Tüdev Yayınları.

8.TÜRKSOY Kataloğu (2000) Türk Kültür ve Sanatları Ortak Yönetimi Yayını Ankara.

8.TROFİMOV, A. (1987) Statya Peçataetsya c Sokraşçeniyami, Çeboksari.

RESİMLER

Resim 1:“Görüşme, Buluşma ” Resim 2 : “Aile Portresi”

Resim 3 : “Buluşma” Resim 4 : “Düğün”

Resim 5 : “ İ.N.Ulyanov” Resim 6 : “İ.Y.Yakovlev”

Resim 7 : “K.V. İvanov” Resim 8 : “F.P.Pavlov”

Resim 9 : “N.İ. Aşmarin” Resim 10 : “A.T. Mitov”

                         Resim 11 : “M.Trubina”                                                   Resim 12 : “Bahar”

             Resim 13 : “Tarlada Çalışan Aile”                                  Resim 14 : “Ekin Ekme”